Rondreizen

Complete rondreis van west naar oost Bhutan

13 dagen Bhutan
complete reis van west naar oost
bezoek Mongar en Trashigang
wandeltocht bij Thimpu en Mongar

De meest complete route door Bhutan voert van het westen naar het nog weinig bezochte oosten. De reis start in Paro, waar je aankomt per spectaculaire vlucht. Je bezoekt de belangrijkste plaatsen in het westen, zoals Paro en de hoofdstad Thimpu, de prachtige dzongs van Punakha en Trongsa en de rustieke Bumthang vallei. Verder oostwaarts wordt het landschap steeds ruiger: grillige bergen met smalle weggetjes langs diepe kliffen. De dorpjes waar je verblijft zijn wat meer op elkaar gebouwd op de bergenkammen in plaats van verspreid over de valleien zoals in het westen. In het najaar vinden veel festivals plaats in het oosten van Bhutan, deze zijn kleinschalig wat erg leuk is. je tocht door het oosten eindigt aan de grens bij Samdrup Jonkghar, waar de vlakte van de Indiase deelstaat Assam begint. Hiervandaan kun je doorreizen naar de luchthaven van Guwahati en op een vlucht stappen naar Delhi, Kolkata of een andere bestemming in India. 

In een aantal plaatsen is het mogelijk om te kiezen voor een comfortabeler hotel dan het standaard hotel. Onder het tabblad hotels kun je kijken waar dat mogelijk is en wat de meerkosten bedragen.

Dag 1 aankomst Paro
Dag 2 Paro
Dag 3 Paro – Thimpu via Haa
Dag 4 Thimpu / wandelen
Dag 5 Thimpu – Wangdue via Punakha
Dag 6 Wangdue – Trongsa
Dag 7 Trongsa – Bumthang vallei
Dag 8 Bumthang vallei
Dag 9 Bumthang – Mongar via Ura
Dag 10 Mongar / excursie Khoma
Dag 11 Mongar – Trashigang
Dag 12 Trashigang / excursie Tashi Yangste
Dag 13 Trashigang – Samdrup Jongkar
Dag 14 vertrek Samdrup Jongkar

Vandaag kom je aan in Paro, hetzij per vlucht vanuit Delhi, Kolkata of Kathmandu of over land vanuit Phuentsholing, de grensplaats met Sikkim. Bhutan is van oudsher een geïsoleerd en gesloten land. De bergenketens vormen een natuurlijke scheiding met de buurlanden, en daarnaast was het land lange tijd niet toegankelijk voor toeristen. De voorlaatste 4e koning, Jigme Singye Wangchuk, heeft tijdens zijn machtsperiode langzaam het land ontsloten voor de buitenwereld en de eerste toeristen toegelaten. Deze koning is in het westen vooral bekend geworden vanwege zijn opmerkelijke filosofie over de ontwikkeling van het land, waarbij liever naar het Bruto Nationaal Geluk wordt gekeken dan het Bruto Nationaal Product. In maart 2008 heeft hij vrijwillig de macht overgedragen aan zijn zoon Jigme Khesar Namgyal Wangchuk, een gebeurtenis die samenviel met de eerste democratische verkiezingen in het land. De koning is nog wel formeel staatshoofd maar kan tegenwoordig worden afgezet door het parlement. De nog jonge koning is, net als zijn vader, erg populair bij de lokale bevolking. Zijn portret hangt in de bijna alle huizen en winkels prominent aan de muur en menig Bhutanees draagt trots een button met zijn afbeelding

Paro is een klein provinciestadje, gelegen in de mooie Paro vallei. Wandelend door de straten vallen meteen een paar typische Bhutanese uitingen op; de karakteristieke bouw van de huizen, de traditionele kledij van de bevolking (de gho voor mannen en de kira voor vrouwen) en de vele rode pepers die in trosjes te drogen hangen aan de raamkozijnen. De peper is een veel gebruikt ingrediënt in de erg pittige Bhutanese keuken; het nationale gerecht is ‘chilli with cheese’. Aan de rand van Paro ligt de imposante Paro dzong, een vierkant bouwwerk dat je via een ophaalbrug betreedt. Een dzong is een typisch Bhutanese bouwwerk dat je gedurende je reis door Bhutan in veel plaatsen kunt bewonderen. Het is een gefortificeerde nederzetting en herbergt zowel de provinciale geestelijke als wereldlijke macht. Een soort abdij en provinciehuis ineen dus. De Bhutanese mannen moeten bij het betreden van de dzong hun traditionele sjaal dragen waaruit hun rang blijkt (bijvoorbeeld burger of ambtenaar), ook mogen ze de dzong alleen binnengaan in hun verplichte Bhutanese kledij en met leren schoenen. Hoewel je de meeste dzongs tegenwoordig als toerist mag bezoeken, kun je nooit in alle gedeelten komen, er zijn altijd ruimtes waarin gewerkt wordt of heilige ruimtes die afgesloten zijn. Gelukkig blijft er vanaf de binnenpleinen genoeg over om te bewonderen. Toeristen hoeven zich niet aan kledingvoorschriften te houden, maar uiteraard dien je wel decent gekleed te gaan. Het zal je vast niet verbazen dat de prachtige dzong van Paro het decor vormde voor de beroemde film ‘Little Buddha’ van Bernardo Bertolucci. Vlak boven de dzong ligt het Nationaal Museum, gevestigd in de oude wachttoren (ta dzong). Het is een interessant museum en in de vele ronde gangen zijn vele kunstschatten te bewonderen. Het geheel geeft een mooi overzicht van de geschiedenis en het dagelijkse leven in Bhutan. Niet ver buiten Paro ligt Taktshang Goemba, het Tijgernestklooster. Door zijn spectaculaire ligging, hangend aan een steile rotswand, is dit verreweg het beroemdste klooster van Bhutan. Het is een mooie, maar pittige wandeling naar het klooster. Het pad loopt vrijwel non-stop bergopwaarts. Na ongeveer een uur bereik je het eerste uitzichtpunt bij het theehuis. Hier kun je onder het genot van een drankje genieten van het uitzicht op het klooster aan de overkant. Eventueel kun je tot aan het theehuis ook per paard naar boven, maar bespreek dit dan wel van tevoren met je gids zodat die dat op tijd kan regelen. Liefhebbers kunnen vanaf het theehuis nog verder wandelen om het klooster zelf te bezoeken. Het pad voert dan verder over in de rotsen uitgehouwen trappetjes, omgeven door wapperende gebedsvlaggen. Bij betreding van het klooster dien je tas en camera af te geven, want je mag binnen niet fotograferen. Ook dien je respectvol gekleed te gaan, dus geen blote armen en benen, en het liefst niks nauwsluitends. Zorg dat je wat kleingeld paraat houdt, zodat je in de tempels eventueel een kleine donatie kunt doen, net als de lokale bevolking. Je kunt diverse ruimtes in het klooster bezichtigen, waaronder de grot waarin Guru Rinpoche drie maanden zou hebben gemediteerd. Tijdens een brand in 1998 werden grote delen van het klooster verwoest, maar deze grot bleef op wonderbaarlijke wijze vrijwel onbeschadigd. Het klooster is inmiddels weer helemaal heropgebouwd.

Vanuit Paro reis je in een paar uur naar Haa, een prachtige vallei op de grens met Tibet. Deze vallei is pas recent opengesteld voor toeristen en wordt nog maar weinig bezocht. Het is een mooie route via de hoogste pas in Bhutan, de Cheli La (3988 meter), die immer bezaaid is met gebedsvlaggen. Hiervandaan heb je een prachtig uitzicht op de besneeuwde bergketens met de imponerende piek van de Jhomolhari (7314 meter) als hoogste punt. In de vallei bezoek je het dorpje en de plaatselijke dzong. Je vervolgt de tocht naar de hoofdstad van Bhutan, Thimpu. Hoewel Thimpu tegenwoordig een echte stad is – het is de enige plaats in Bhutan met verkeerslichten – doet de sfeer nog steeds dorps en kleinschalig aan. Bezoek in Thimpu zeker het grote boogschietstadion waar meestal wel wedstrijden plaatsvinden, het is de nationale sport in Bhutan en een wedstrijd trekt altijd veel bekijks. Ook kun je een van de vele kloosters of de nationale Vredes Chorten bekijken. Maar het is ook leuk om gewoon even lekker wat door de stad te wandelen, in de hoofdstraat zijn tal van winkeltjes en pleintjes waar u vanaf een bankje het dagelijkse leven kunt gadeslaan. Natuurlijk bezoek je vandaag of morgen ook de imposante dzong van Thimpu. Deze dzong herbergt de werkvertrekken van de koning, wiens paleis er schuin tegenover ligt. De veiligheidscontrole voor een bezoek aan de dzong van Thimpu zijn dan ook een stuk strenger dan elders in het land. Aan het eind van de dag kun je nog een bezoek brengen aan de kleine dierentuin, gelegen aan de rand van de stad. De dierentuin is geheel gewijd aan het nationale dier van Bhutan, de takin; een uniek beestje dat nog het meest weg heeft van een hertachtige variant op de gnoe.

Vandaag kun je een wandeltocht maken naar de kloosters van Cheri en Tango. Je gaat eerst een eind op weg met de auto, ongeveer drie kwartier. Daarna splitst de weg zich in twee routes naar de twee uit elkaar gelegen kloosters. Vanaf dit punt ga je te voet verder en kun je de ene weg inslaan naar het Tango klooster en de andere naar het Cheri klooster. Naar beide kloosters is het ongeveer een uur wandelen (twee uur heen en weer). Het Tango klooster is gebouwd door de 'Divine Madman' (zie de beschrijving bij Punakha), het Cheri klooster is prachtig rustiek gelegen. Aan het eind van de dag kun je nog een bezoek brengen aan de kleine dierentuin, gelegen aan de rand van de stad. De dierentuin is geheel gewijd aan het nationale dier van Bhutan, de takin; een uniek beestje dat nog het meest weg heeft van een hertachtige variant op de gnoe. Ben je in het weekend in Thimpu bezoek dan ook even de levendige weekendmarkt.

Vanaf de Thimpu vallei begint de stijging naar de Dochu La pas (3140 meter). Niet alleen is de pas bezaaid met stupa’s en gebedsvlaggen, bij helder weer heb je ook een prachtig uitzicht over de Himalaya. Onderweg naar Punakha passeer je het klooster Chimi Lhakhang gebouwd door de ‘Divine Madman’, een legendarisch figuur uit de Bhutanese geschiedenis. Hij was ervan overtuigd dat een losbandig leven met veel plezier de weg naar nirvana openlegt. Overal in het land zie je fallussymbolen geschilderd op de muren en deuren van de huizen, een herinnering aan het wilde liefdesleven van deze populaire heilige van Bhutan. Bij voldoende tijd kunnen kun je naar het klooster wandelen, een half uurtje vanaf de weg. Na ongeveer 4 uur rijden komt je aan in Punakha, waar je de dzong meteen ziet liggen. Het is een van de mooiste en belangrijkste van het land, prachtig gesitueerd bij de samenvloeiing van twee rivieren. Omdat Punakha een stuk lager ligt dan Thimpu is het er doorgaans ook warmer. Eeuwenlang diende het dan ook als winterresidentie voor de Koninklijke familie. En nog steeds verhuist het religieuze centrum van Thimpu in de winter naar de dzong van Punakha. Met een beetje geluk kun je naar binnen om de prachtige gebedshal te bewonderen. Niet alle ruimtes zijn altijd toegankelijk, maar er blijft altijd genoeg over om te bezichtigen.

Het is een uur of vijf rijden van Punakha naar Trongsa. Een mooie tocht waarbij de Pele La pas (3420 meter) wordt overgestoken. De pas biedt een mooi uitzicht op de Black Mountains en er zijn regelmatig yaks te zien. Op de Pele La Pas kun je desgewenst een zijweg inslaan om een uitstapje te maken naar de Phobjika vallei, een prachtige, weidse vallei die vooral bekend staat om de zeldzame Zwartnek Kraanvogels die er ’s winters verblijven (medio oktober - april). Je kunt het kraanvogelcentrum bezoeken, waar je met grote telescopen de kraanvogels in close-up kunt zien beneden in de vallei. Bezoek ook zeker het dorpje Gangtey en het kleine klooster aldaar. De restauratie van dit klooster is voor een groot deel gefinancierd door Amerikaanse boeddhisten. Na een uur rijden passeer je de chorten van Chendebji, een Nepalese chorten die sterk doet denken aan de Swayambunath Stupa in Kathmandu. Niet veel later kun je Trongsa al zien liggen, maar het duurt nog een tijd voordat je er daadwerkelijk bent, want de weg slingert zich verraderlijk langs de bergwanden. De dzong van Trongsa is de grootste van het land en is prachtig gelegen, hoog tegen de berg. Overal vanuit het stadje heb je er mooi zicht op. De dzong is een actief administratief en religieus centrum en kan daardoor niet altijd vanbinnen worden bezocht. De aanblik is echter al indrukwekkend en het dorpje zelf is leuk om even doorheen te wandelen. Ook kan tegenwoordig de Wachttoren worden bezocht, vlak naast de dzong.

Meteen na Trongsa begint een stijging naar de Yotong La pas (3425 meter), een uur klimmen. Dan is het nog een uur of twee rijden naar de Bumthang vallei, waar je overnacht in het plaatsje Ugencholing. Bumthang is eigenlijk een verzamelnaam voor de vier valleien in centraal Bhutan; Chokhor, Tang, Ura en Chumey. De belangrijkste bezienswaardigheden zijn te vinden in Chokhor en wanneer men het over Bumthang heeft bedoelt men vaak Chokhor. Vanuit Jakar kun je leuke wandelingen maken door de vallei en onderweg diverse kloosters bezoeken. Ook het dorpje zelf is de moeite waard om even wat doorheen te wandelen, een restaurantje te bezoeken of om te winkelen. Uiteraard vindt je ook hier een dzong, die van Jakar. Het bouwwerk met hoge, imponerende muren ligt aan de rand van de stad in de bergen en biedt een mooi uitzicht over de wijde omgeving.

Vandaag kun je gaan wandelen door de vallei en onderweg een aantal kloosters bezoeken. Uiteraard kunnen niet-wandelaars de kloosters ook met het privévervoer bezoeken. Als eerste bezoek je de Kurjey Lhakhang, een van de meest indrukwekkende kloosters, bestaande uit drie tempels. In een van de tempels bevindt zich een heilige grot waarin de patroonheilige van Tibet, Guru Rinpoche, gemediteerd zou hebben nadat hij de demonen versloeg en Bhutan het Tibetaans boeddhisme bracht. Een wandeling van zo’n twee uur brengt je via diverse kloosters terug naar Jakar. Onderweg passeer je de Tamshing Goemba en de Konchogsum Lhakhang. Natuurlijk kunt je in Jakar ook de plaatselijke dzong bezoeken, waarvandaan je een prachtig uitzicht hebt over de vallei. Je overnacht in het plaatsje Jakar.

Na het verblijf in de Bumthang vallei is het weer tijd voor een lange reisdag van zo’n 9 uur naar het oosten van Bhutan. Je vertrekt naar het plaatsje Mongar, waarbij je meerdere kleine passen oversteekt. Onderweg kun je even de benen strekken in het plaatsje Ura, één van de mooiste gesitueerde dorpjes in Bhutan. Gaandeweg wordt landschap steeds groener en tropischer en de bergen steeds grilliger. De weg slingert langs steile kliffen, af en toe rijdt je zelfs dwars door een waterval die over de weg stroomt. Je komt langzaamaan in warmer en lager gelegen gebied. Kijk niet vreemd op als je zelfs apen weg ziet springen in de struikgewassen! Het is leuk om in de loop van de dag even uit de auto te stappen en een tijdje wandelend de weg te volgen. Families zijn aan het werk op de velden. Kinderen zwaaien vrolijk en onvermoeibaar naar alle voorbijgangers. Mongar is geconcentreerd gebouwd op een bergkam, in tegenstelling tot de plaatsen in West- en Centraal Bhutan die meestal verspreid zijn over de hele vallei. Het oosten van het land wordt minder vaak bezocht door toeristen en de voorzieningen zijn hier dan ook minder ontwikkeld. Er is weinig keuze aan accommodatie en de beschikbare hotels zijn allemaal wat eenvoudiger.

Natuurlijk heeft ook Mongar een dzong die je kunt bezoeken. Wie graag even een dagje niet onderweg wil zijn, kan zichzelf vandaag vast en zeker vermaken in dit gezellige dorpje. Maar je kunt er ook voor kiezen om vandaag een wandeling te maken naar dorpjes in de omgeving. Op deze manier kom je dichterbij de Bhutanese bevolking en haar natuur. Voel Bhutan hier op je huid! Bespreek de wandelingen met de de gids en kijk welke mogelijk is vandaag. Een en ander is natuurlijk afhankelijk van het seizoen, het weer en je eigen conditie.

Je kunt kiezen tussen (wijzigingen voorbehouden)
- Shami Gompa- Pongchula Circuit: eerst 15 minuten met de auto dan 3-5 uur lopen inclusief eventueel meegenomen lunch en bezoek aan kleine tempeltjes onderweg.
- Chali dorp (270 huishoudens): eerst 30 minuten met de bus dan 30 minuten lopen naar Dechencholing Lhakang gebouwd door de 3e Karmapa Rangjung Dorje in de 14e eeuw. Daarna een uur stijgen naar Chali. In 40-50 minuten weer terug naar beneden. Een deel kunt je lopen. Je kunt ook terug met de auto indien de nieuwe weg klaar is.
- Wengkhar Lakhang: per auto bereikbaar, 30 minuten rijden van Mongar.
- Korila Nature walk: 30 minuten met de auto voor de startplaats. De wandeling is ongeveer 6 km bergafwaarts. Het duurt gemiddeld 3 uur en dan heb je tijd genoeg om te genieten van de vele mooie vogels, de wilde orchideeën of andere mooie bloemen (afhankelijk van het seizoen uiteraard).
- Khoma weefdorp: 2 uur rijden met de bus en dan een uur lopen van de weg. Dit dorp staat bekend om het zijde weven met intrigerende patronen en prachtige kleuren. Het plan bestaat om in Khoma een waterkrachtcentrale te bouwen. Als dit gebeurt zal het karakter van deze omgeving prompt veranderen. Vraag dit na!

Je rijdt in een uur of vier naar Trashigang, een van de leukste plaatsen in Bhutan. Net als Mongar, is Trashigang geconcentreerd gebouwd tegen een steile bergwand aan. De straten zijn met elkaar verbonden door middel van smalle trappetjes. Trashigang heeft ook een dzong, maar lang niet zo groot en imposant als je eerder in het westen hebt gezien. Maar het is een gezellig stadje, met veel kleine winkeltjes en een paar theehuizen.

Vandaag heb je diverse mogelijkheden. Je kunt natuurlijk in Trashigang blijven, maar ook een uitstapje maken naar Tashi Yangzi. Dit dorp is een kleine twee uur rijden. De weg ernaar toe is prachtig. In Tashi Yangzi kun je een kora (met de klok mee) lopen om de imposante Kora chorten. Deze plaats heeft ook een kunstacademie die je kunt bezoeken. De studenten laten je graag hun werk zien. Op de terugweg vlakbij het bijna verlaten handelsdorpje Duksum (we hebben ons laten vertellen dat dit kwam door een overstroming waarna deze plek nagenoeg is verlaten) ligt Gom Kora. En klein kloostertje met een knalgeel dak dat mooi is gelegen aan die rivier die ver beneden de klif voorbij dondert. In deze tempel kun je hele mooie oude fresco’s zien en levendige diensten meemaken. De centrale figuur van deze tempel is wederom Guru Rinpoche die hier zo lang heeft gemediteerd dat hij een afdruk heeft achtergelaten in de immens grote rotsblok net achter de grote tempel. Het perfect gevormde stenen ei van Garuda ligt hier naast om opgetild te worden. Ons lukte het niet. Jou wel?
Wil je niet zo lang in de auto dan kun je ook naar het dorpje Rangjung gaan. Dit ligt een dik half uur rijden van Mongar. Rangjung ligt dichtbij Phongmey, de startplaats voor de net opengestelde Merak-Sakten trek. Deze trek gaat op zoek naar de woongemeenschappen van het bijzondere half nomadische Drokpa volk. Ze leven in het uiterste oosten van Bhutan dat nog maar nauwelijks is bezocht door buitenlanders. De Drokpa hebben hun eigen taal en cultuur en dragen kleren van yakhaar en bijzondere viltenpetjes met lokjes van yakhaar. In de zomer komen ze naar beneden naar Mongar om handel te drijven. Rangjung biedt de mogelijkheid om de omgeving te verkennen (door bijvoorbeeld een stukje richting het dorpje Tzangkhar te lopen) of even op bezoek te gaan bij de Bhutanese familie Peldon hier. De vrouw van deze familie is een bekend weefster. Ze weeft met ruwe zijde die ze zelf spint van zijdecocons en verft met natuurlijke verfstoffen! Ze heeft een aantal weefsters in de leer die hier met hun hele gezin wonen.

Een lange reisdag vandaag, maar ook weer een prachtige tocht naar de grensplaats Samdrup Jongkhar. De weg slingert urenlang langs honderd meter diepe ravijnen, die soms volledig onzichtbaar zijn door het wolkendek. Links en rechts zie je kleine dorpjes in de bergen, vaak alleen lopend te bereiken. Rook kringelt uit de schoorstenen omhoog. Het is af en toe onbegrijpelijk hoe de huizen ooit tegen deze steile bergwanden zijn gebouwd! Na de Yongphu La pas (2200 meter) daalt de weg af naar het plaatsje Khaling, gelegen in een mooie kleine vallei. Meestal lunch je vlak voor Khaling, waar je picknickt op een veldje met mooi uitzicht op de vallei. Bij voldoende tijd kun je er de school voor blinden bezoeken, de enige in het land, of een kijkje nemen in het Khaling Textile Weaving Centre, waar vrouwen uit Oost-Bhutan naartoe komen om te leren weven. Het laatste stuk slingert de weg nog verder naar beneden. Bij helder weer kun je tussen de bergen door af en toe al een glimp opvangen van de vlakte van Assam, de deelstaat in India. Eenmaal uit de bergen en in het dal, bevindt u zich op de grens. Heel letterlijk, want de bergen liggen nu achter je en het landschap voor je is plat. Samdrup Jongkhar is een typische grensplaats, met alle drukte die daar bij hoort. Je waant je al een beetje in India; het wemelt er van de Indiase handelaren en winkeltjes met typisch Indiase producten. Het hotel in Samdrup Jongkhar is aan de eenvoudige kant.

Je steekt de grens over naar India en wordt naar de luchthaven van Gauwahati gebracht, zo'n 4 uur rijden. Hiervandaan kun je naar eigen wens invullen; je kunt per binnenlandse vlucht terugkeren naar Delhi of Kolkata en daar op de internationale (nacht)vlucht naar huis stappen of je kunt naar een andere plaats in India reizen.